รถไฟชนรถที่ทางตัดรถไฟ “รถไฟถูกเสมอ” จริงหรือ ฎีกา 2703/2537 ชี้ พนักงานขับรถไฟก็ประมาทได้

สิทธิในทางของรถไฟไม่ใช่ใบอนุญาตให้ประมาท แต่การฝ่าไม้กั้นทางรถไฟคือความเสี่ยงที่ศาลลงโทษหนัก

ความเชื่อว่า “ชนกับรถไฟ รถไฟถูกเสมอ” ฝังอยู่ในความคิดของคนไทยมานาน แต่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ตั้งแต่ปี 2537 ว่าไม่ใช่ทุกกรณี และคดีนี้ถูกหยิบมาวิเคราะห์อีกครั้งโดยอดีตผู้พิพากษาอาวุโส

บทความนี้สรุปคดีดังกล่าวและบทเรียนสำหรับผู้ใช้ทาง

รถกระบะบรรทุกผู้โดยสารเร่งลอดแผงกั้นทางตัดรถไฟที่กำลังลงมาแต่ยังไม่สนิท ขณะเดียวกันขบวนรถไฟวิ่งเข้ามาโดยไม่มีสัญญาณอนุญาตและไม่หยุดตรวจสอบ เกิดการชน ผู้โดยสารท้ายกระบะเสียชีวิต 2 ราย ทั้งคนขับกระบะและพนักงานขับรถไฟถูกฟ้องฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย

ศาลเห็นว่าทั้งสองฝ่ายประมาท ข้อบังคับและระเบียบการเดินรถ พ.ศ. 2524 ข้อ 260 กำหนดว่าเมื่อไม่เห็นสัญญาณอนุญาต พนักงานขับรถไฟต้องหยุดขบวนรถใกล้ถึงทางตัดและดูให้แน่ชัดว่าไม่มีสิ่งกีดขวางก่อน พนักงานขับรถไฟไม่ได้หยุด จึงประมาท และการที่รถไฟมีสิทธิในทางก่อนไม่ได้ทำให้พ้นหน้าที่ต้องระมัดระวัง

ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ลงโทษจำคุกคนละ 1 ปี ศาลฎีกาพิพากษาแก้ ให้ปรับพนักงานขับรถไฟเพิ่มอีก 3,000 บาท และรอการลงโทษไว้ 2 ปี ส่วนคนขับรถกระบะให้จำคุก 1 ปีโดยไม่รอการลงโทษ ทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291

ความประมาทวัดจากการกระทำของแต่ละคนว่าใช้ความระมัดระวังตามที่บุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีหรือไม่ การมีสิทธิไปก่อนไม่ได้ทำให้ละเลยสัญญาณหรือข้อบังคับได้

ในขณะเดียวกัน ศาลไม่รอการลงโทษคนขับกระบะ สะท้อนว่าการฝ่าไม้กั้นทางรถไฟโดยมีคนนั่งท้ายกระบะเป็นความประมาทที่ร้ายแรง ส่วนการรอการลงโทษให้พนักงานขับรถไฟ มีการอธิบายว่ามาจากประวัติการทำงานที่ดีของเขาด้วย

• เห็นไม้กั้นกำลังลง หรือได้ยินสัญญาณ ให้หยุดรถทันที อย่าเร่งลอด
• ชะลอและมองทั้งสองทางทุกครั้งที่ข้ามทางรถไฟ แม้ไม่มีไม้กั้น
• อย่าบรรทุกคนท้ายกระบะในลักษณะเสี่ยง
• หากเกิดเหตุ อย่าด่วนสรุปว่าฝ่ายใดถูกทั้งหมด ศาลพิจารณาความประมาทของแต่ละฝ่าย

ไม่เสมอไป คดีนี้ศาลเห็นว่าพนักงานขับรถไฟก็ประมาทเพราะเข้าทางตัดโดยไม่มีสัญญาณอนุญาต

เพราะการขับเร่งลอดไม้กั้นที่กำลังลงทั้งที่มีผู้โดยสารนั่งท้ายกระบะ เป็นความประมาทร้ายแรง ศาลจึงไม่รอการลงโทษ ส่วนพนักงานขับรถไฟได้รอการลงโทษ โดยมีการอธิบายว่าศาลคำนึงถึงประวัติการทำงานที่ดีและการไม่เคยต้องโทษจำคุกมาก่อนด้วย

หมายเหตุ: ผลคดีและหลักกฎหมายตรวจสอบกับคำพิพากษาแล้ว รายละเอียดเหตุการณ์ที่ทางตัดและเหตุผลเรื่องการรอการลงโทษ อ้างอิงจากบทวิเคราะห์ของอดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกาที่เผยแพร่ในสื่อ