โพสต์ด่าแบบไม่ระบุชื่อ ผิดหมิ่นประมาทไหม ฎีกา 433/2565 ชี้ ถ้าคนทั่วไปดูแล้วไม่รู้ว่าหมายถึงใคร ต้องไปสืบเองและยังไม่แน่ว่าใช่ ไม่เป็นหมิ่นประมาท

โพสต์ที่ไม่มีชื่อและไม่มีรายละเอียดพอให้คนทั่วไปรู้ว่าหมายถึงใคร ไม่เป็นหมิ่นประมาท แต่รายละเอียดที่ชี้ตัวได้จะเปลี่ยนผล

“โพสต์แซะ” โดยไม่เอ่ยชื่อเป็นวัฒนธรรมที่เห็นได้ทั่วไปบนโซเชียล คำถามคือ ถ้าคนที่ถูกแซะรู้ตัวและรู้สึกเสียหาย จะฟ้องหมิ่นประมาทได้หรือไม่

ฎีกาที่ 433/2565 วางหลักการทดสอบที่ใช้ได้จริง

ผู้ถูกฟ้องโพสต์ข้อความ วิดีโอ และเสียงสนทนาบนเฟซบุ๊ก โดยไม่ได้ระบุชื่อผู้เสียหาย บุคคลหนึ่งนำโพสต์เหล่านั้นมาประกอบกันแล้วสรุปว่าหมายถึงผู้เสียหาย คดีขึ้นสู่ศาลในข้อหาหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ผู้เสียหายเข้าร่วมเป็นโจทก์และขอให้ผู้ถูกฟ้องชดใช้ค่าเสียหาย 400,000 บาท

ศาลเห็นว่า ไม่มีข้อความใดที่ระบุชื่อและนามสกุลจริงของผู้เสียหาย หรือมีข้อความที่พอจะทำให้รู้ได้ว่าหมายถึงผู้เสียหาย บุคคลทั่วไปต้องไปสืบเสาะเพิ่มเติมเอง และแม้สืบแล้วก็ยังไม่แน่ว่าจะหมายถึงผู้เสียหายจริง ลำพังโพสต์เหล่านั้นจึงไม่เป็นการหมิ่นประมาทผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 และ 328

และการที่บุคคลหนึ่งเข้าใจว่าหมายถึงผู้เสียหาย เป็นเพียงความเข้าใจของบุคคลนั้น ไม่ใช่ความเข้าใจของบุคคลทั่วไป

องค์ประกอบสำคัญของหมิ่นประมาทคือการใส่ความ “ผู้อื่น” ซึ่งต้องระบุตัวได้ ถ้าไม่มีใครรู้ว่าหมายถึงใคร ชื่อเสียงของใครก็ไม่ได้รับผลกระทบ

มาตรฐานที่ศาลใช้คือมุมมองของวิญญูชนหรือบุคคลทั่วไป ไม่ใช่คนที่รู้เรื่องราวเบื้องหลังเป็นพิเศษ

• ฝั่งผู้โพสต์: แม้ไม่ระบุชื่อ แต่ถ้ามีรูป ชื่อเล่น ที่ทำงาน ตำแหน่ง หรือรายละเอียดที่ชี้ตัวได้ ผลอาจต่างจากคดีนี้
• ฝั่งผู้โพสต์: การโพสต์ต่อเนื่องหลายโพสต์ที่รวมกันแล้วชี้ตัวได้ชัด ก็เป็นความเสี่ยง
• ฝั่งผู้เสียหาย: รวบรวมหลักฐานว่าบุคคลทั่วไปรู้ได้ว่าหมายถึงคุณ เช่น คอมเมนต์ที่คนอื่นเอ่ยชื่อคุณ
• ไม่ว่าฝั่งไหน หลีกเลี่ยงการทะเลาะกันผ่านโพสต์สาธารณะ

ไม่เสมอไป ถ้ามีรายละเอียดที่ทำให้บุคคลทั่วไปรู้ได้ว่าหมายถึงใคร อาจเป็นหมิ่นประมาทได้

อาจเป็นพยานหลักฐานประกอบ แต่ศาลจะดูว่าเป็นความเข้าใจของบุคคลทั่วไปหรือเฉพาะคนที่รู้เรื่องราวมาก่อน

หมายเหตุ: ข้อเท็จจริงคดีนี้อ้างอิงจากบทสรุปที่เผยแพร่ออนไลน์ ควรตรวจสอบกับคำพิพากษาฉบับเต็มก่อนอ้างอิงในงานทางวิชาชีพ